Phóng to
Vì cách thể hiện trên sân khấu táo bạo và quyết liệt, Thanh xuânthức giấc từng bị kiểm duyệt và cấm đoán trong nhiều năm liền
TTO - “Mẹ, người đã sinh ra con. Nhưng không chỉ cho con cách sống”! Những ca từ trách móc trong ca khúc Mama who bore me (Mẹ, người sinh ra con) mở đầu vở nhạc kịch Spring awakening( Thanh xuân thức giấc).

Dựa trên vở kịch cùng tên (diễn năm 1891) của Frank Wedekind (Đức), Spring awakening gây tranh cãi và chịu những sự kiểm duyệt bởi sự miêu tả chân thực đến tàn nhẫn về tuổi dậy thì.

Táo bạo khi dám đề cập quan hệ trước hôn nhân, nạo thai, khổ dâm (sadomasochistic), đồng tính, tự vẫn vào cuối thế kỷ 19…, Spring awakening - bản gốc năm 1891 bị cấm ở Đức không lâu sau khi công chiếu. Tại Anh, cũng bởi lý do tương tự, vở kịch bị kiểm duyệt và trình diễn với nội dung cắt xén trong gần 100 năm.

Câu chuyện xoay quanh ba nhân vật chính: Wendla (Lea Michele thủ vai) - cô gái luôn đặt những câu hỏi về cơ thể mình mà không được mẹ giải đáp, chết trong ca nạo thai; cậu học sinh Moritz (John Gallagher Jr.) khổ tâm vì những vấn đề giới tính, sao nhãng việc học, cậu tìm đến cái chết. Melchior (Jonathan Groff) không chịu sống theo lề thói, bất lực trước sự ra đi của người yêu và bạn học. Những suy nghĩ ấu trĩ của người lớn đã nhận chìm tuổi thanh xuân của con cái họ trong khổ đau và bi kịch.

Năm 2006, Spring awakening trở lại sân khấu sau hàng loạt buổi hội thảo âm nhạc và chỉnh sửa về nội dung kéo dài 7 năm. Kịch tác gia từng đoạt giải Grammy- Steven Sater và nhạc sĩ Duncan Sheik ban đầu chỉ có thể đưa Spring awakening tới Atlantic Theater Company, một rạp hát phi lợi nhuận tại New York, Mỹ.

Trung thành với nguyên bản 1891, Steven Sater quyết định làm mới Spring awakening về âm nhạc. Ông và Duncan Sheik sử dụng triệt để chất punk rock ngỗ ngược và pop uyển chuyển trong mọi ca khúc, keyboard, bass, guitars, violin và bộ gõ percussion làm nền cho những điệu nhảy tự do - ngôn ngữ hình thể - của hàng chục diễn viên trên sân khấu.

Tờ LA Times miêu tả đó là bữa tiệc rock quay cuồng “của những đứa trẻ ca hát, nhảy múa về những uẩn ức, ám ảnh và cả phản kháng về giới tính”. NY Times ghi nhận sự vươn mình của Spring awakening, từ việc biểu diễn ở những sân khấu nhỏ đến khi được đón nhận ở tất cả các rạp thuộc hệ thống rạp lớn bậc nhất nước Mỹ là Broadway. NY Times còn gọi đây là “vở nhạc kịch ám ảnh và gợi mở, nơi biến những điều đau khổ, đáng sợ thành những thứ làm tan chảy trái tim người xem”.

Phóng to
Các nghệ sĩ trong vở nhạc kịch chụp chung hình với đạo diễn Steven Spielberg

Trên website chính thức của Spring awakening luôn đăng tải những bức thư ngỏ gửi riêng các bậc phụ huynh. Một phụ huynh Mỹ cho biết bà đưa con đi xem đến ba lần vì “bối cảnh lịch sử có thể thay đổi nhưng diễn biến tâm lý thanh thiếu niên, ở mọi thời đại đều có điểm tương đồng. Mà phụ huynh lúc nào cũng ngại nói thẳng với con trẻ về giới tính”. Một fan trung thành của vở kịch, đạo diễn lừng danh Steven Spielberg, cũng đã đưa đại gia đình 7 người con của mình đến xem vở nhạc kịch nhiều lần tại NY.

Tháng 1-2009, sau 888 show diễn, Spring awakening tạm chia tay các rạp hát Broadway, bắt đầu chuyến lưu diễn xuyên Mỹ và thế giới, trong đó có hai nước châu Á: Nhật, Hàn Quốc. Sau hai năm, trên những trang web chia sẻ như Youtube, khán giả vẫn đánh giá Spring awakening là “vở kịch phải-xem-ngay”.

Spring awakening, câu chuyện năm 1891 tại nước Đức, thanh thiếu niên sống trong sự kiểm soát gắt gao của người lớn. Trước sự biến đổi cơ thể tuổi dậy thì, Wendla tò mò hỏi mẹ về sự ra đời của những đứa trẻ. Bà mẹ giận dữ, mắng nhiếc Wendla và bắt cô phải mặc những bộ váy kín mít.

Tại trường học, Melichior thông minh và quả cảm ra sức bảo vệ người bạn tội nghiệp nhút nhát Moritz. Moritz ám ảnh về những chuyển biến trên cơ thể cậu đến nỗi không thể tập trung vào việc học. Bị thầy giáo phạt vì nói chuyện với Melichior về tuổi dậy thì và thi trượt, Moritz tự vẫn.

Melchior và Wendla tình cờ gặp nhau trong một khu rừng vắng, những tò mò về giới tính thôi thúc họ đến với nhau. Không lâu sau, mẹ Wendla phát hiện cô đã có thai. Gia đình Melchior lập tức gửi cậu đến trường giáo dưỡng.

Trốn khỏi trường, Melchior đi tìm Wendla trước khi biết rằng cô đã chết vì phá thai. Cậu lao đi trong đêm, vấp phải mộ Moriz và rút con dao nhỏ trong người toan tự vấn. Linh hồn Wendla và Moritz hiện về, thuyết phục cậu hãy đi tiếp con đường đời. Melchior quyết định sống tiếp, mang trong mình những ký ức đau thương đó.

Năm 2007, vở nhạc kịch Spring awakening nhận được 8 giải Tony Awards, một giải thưởng danh giá dành cho sân khấu và nhạc kịch. Một số ca khúc đáng nhớ: Mama who bore me (Người mẹ đã sinh ra con), The bitch of living (Cuộc sống xấu xí), The word of your body (Ngôn ngữ cơ thể bạn)…

Năm 2008, CD Spring awakening đạt giải Grammy, hạng mục Best Musical Show Album. Nó cũng được lựa chọn trình chiếu rộng rãi trong hệ thống rạp Broadway lâu đời của Mỹ, kéo hệ thống rạp này khỏi tình trạng ế ẩm tạm thời.

Có thể thưởng thức các trích đoạn của vở nhạc kịch tại website www.springawakening.com/home.php